De schaalvergroting in het onderwijs is te ver doorgeschoten. Daarom moet er een rem worden gezet op fusies van schoolbesturen, vindt de Onderwijsraad.

Schoolbesturen moeten hun toekomstige fusieplannen eerst ter goedkeuring voorleggen aan de overheid,luidt het advies waaraan de Onderwijsraad nu de laatste hand legt.

’Ouders hebben te weinig keuzes’

De scholen zelf zijn de afgelopen tien jaar niet of nauwelijks groter geworden, maar door een ware fusiegolf hebben besturen steeds meer scholen onder zich gekregen. „Lang niet al die fusies dienen een duidelijk doel”, zegt staflid Pieter Huisman van de Onderwijsraad.

De Onderwijsraad ziet twee gevaren, legt Huisman uit. Allereerst dreigen er monopolies te ontstaan. In veel regio’s, met name in Overijssel en Noord-Brabant, is in het voortgezet onderwijs nog maar één schoolbestuur actief, blijkt uit gegevens die de raad heeft verzameld. Ouders hebben daar dus weinig te kiezen, zegt Huisman, en dat is riskant. „Concurrentie houdt besturen alert.”

Daarnaast waarschuwt de Onderwijsraad dat die grootschalige besturen vaak ondoorzichtig worden. Er is een heel ’labyrint’ ontstaan van instanties aan wie besturen verantwoording moeten afleggen, zegt Huisman. Maar niemand heeft volledig zicht op hun handel en wandel. „De schoolbesturen zijn als het ware van de radar verdwenen.”

Daar komt bij dat veel besturen letterlijk op afstand zijn komen te staan. Vóór de fusiegolf waren bestuursleden vaak bekend in het dorp of de stad waar hun school stond. Die lokale verbindingen zijn door de bestuurlijke schaalvergroting grotendeels verdwenen.

De Onderwijsraad wil de voortgaande fusiegolf temperen. Nu hebben besturen in het basis- en voortgezet onderwijs geen toestemming nodig van de overheid als ze willen fuseren. Dat moet anders, vindt de raad. Hij pleit voor een ’schaaleffecttoets’ door de overheid. Alleen als fusieplannen die toets doorstaan, kunnen ze doorgaan.

Dat advies zal in vruchtbare bodem vallen, in elk geval in de Tweede Kamer. Die vroeg het kabinet anderhalve maand geleden ook al om het instellen van zo’n fusietoets. Begin december komt het kabinet met een standpunt daarover.

De Kamer wilde overigens ook dat het kabinet in de tussentijd al een voorlopige algehele fusiestop zou afkondigen. Maar dat kan niet, zegt Huisman. „Daar is geen wettelijke basis voor.”

bron: trouw